Białe plamy po laserowym usuwaniu tatuażu: czy znikną?
Białe plamy po laserowym usuwaniu tatuażu to hipopigmentacja. Skąd się biorą, kiedy znikają same, co robić i jak zmniejszyć ryzyko.
Białe plamy po laserowym usuwaniu tatuażu lub makijażu permanentnego (PMU) to hipopigmentacja: w skórze poddanej zabiegowi jest mniej jej własnego pigmentu — melaniny. Jeśli komórki, które ją wytwarzają, tylko „zwolniły”, plama zwykle znika sama. Jeśli obumarły, plama może utrzymywać się 1–2 lata albo zostać na zawsze. Dlatego przy pierwszych oznakach takich plam usuwanie w tym miejscu się przerywa.
Białe plamy to nie frost
Tuż po strzale skóra nad tatuażem bieleje. To frost: kiedy cząstka pigmentu zostaje rozbita, w skórze powstaje mnóstwo maleńkich pęcherzyków gazu. Włoski, które bieleją zaraz po strzale, to także frost — nie ma się czym martwić.
Hipopigmentacja ujawnia się później — kilka tygodni lub miesięcy po zabiegu. Co więcej, może się pojawić nawet po prawidłowo wykonanym zabiegu: wiele zależy od indywidualnej reakcji skóry, gospodarki hormonalnej i słońca.
Skąd skóra ma swój kolor?
Melaninę wytwarzają melanocyty — komórki warstwy podstawnej naskórka. Melanocyt przypomina odwróconą ośmiornicę: swoimi wypustkami przekazuje melaninę około 40 sąsiednim komórkom skóry. Liczba melanocytów — około 1200 na milimetr kwadratowy — prawie nie zależy od koloru skóry. Kolor zależy od tego, jak aktywnie pracują.
Biała plama oznacza, że w tym miejscu melanocyty pracują słabiej niż w otaczającej skórze albo nie ma ich tam wcale.
Jaki kolor usunie laser Nd:YAG?
Wybierz kolor pigmentu — laser Nd:YAG ma tylko dwie długości fali: 1064 i 532 nm.
Uproszczony schemat na podstawie artykułu o tym, jakie kolory usuwa laser Nd:YAG.
Dlaczego laser uszkadza melanocyty?
Laser działa na ten cel, który pochłania jego długość fali. Pigment tatuażu nie jest jedynym takim celem w skórze — jest nim również melanina.
- 532 nm to długość fali groźniejsza: melanina i hemoglobina konkurują z pigmentem tatuażu o energię strzału. Na ciemnej skórze (fototypy IV–VI wg Fitzpatricka) tej długości fali się nie stosuje: ryzyko trwałej depigmentacji jest bardzo wysokie.
- 1064 nm melanina pochłania słabiej, ale i ta długość fali nie jest bezpieczna. Przy wielokrotnych zabiegach obciążenie melanocytów się kumuluje i trwała depigmentacja jest możliwa także po 1064 nm — zwłaszcza na opalonej lub ciemnej skórze.
Obie długości fali porównałem w artykule „Długości fali lasera Nd:YAG: 532 i 1064 nanometry”.
Dlaczego białe plamy pojawiają się pod koniec serii zabiegów?
Na ostatnich zabiegach w skórze zostaje już niewiele pigmentu, a cząstki są mniejsze i leżą głębiej. Specjalista podnosi parametry, żeby do nich dotrzeć, a melanocyty zostały już uszkodzone podczas poprzednich zabiegów. Dlatego ryzyko hipopigmentacji rośnie właśnie pod koniec serii. Obowiązuje tu stara zasada: lepiej zrobić za mało, niż zaszkodzić.
Co zwiększa ryzyko hipopigmentacji
- 532 nm na ciemnej skórze;
- świeża opalenizna lub samoopalacz w miejscu zabiegu;
- nakładanie się plamek i powtórne strzały w to samo miejsce, zwłaszcza w zbielałą skórę (frost);
- krótkie odstępy między zabiegami;
- zaburzenia pigmentacji lub bielactwo (vitiligo) w przeszłości.
Czy białe plamy znikają?
To zależy od tego, co stało się z melanocytami. Jeśli po prostu wytwarzają mniej melaniny albo gorzej przekazują ją sąsiednim komórkom, zwykle jest to odwracalne. Najcięższy przypadek to obumarcie melanocytów.
Ogólnie rzecz biorąc, białe plamy mogą zniknąć same w ciągu 1–2 lat albo zostać na zawsze. Złym znakiem są siwe włoski wyrastające z plamy: oznacza to, że uszkodzone zostały melanocyty mieszka włosowego, a to właśnie stamtąd skóra odzyskuje pigment.
Co robić, gdy pojawią się białe plamy
- Przerwij usuwanie w tym miejscu na kilka miesięcy, a potem pracuj na łagodniejszych parametrach.
- Żadnego opalania w tym miejscu.
- Żadnych agresywnych peelingów ani maści hormonalnych (sterydowych) bez zalecenia lekarza.
- Nie obiecuj klientce, że skóra całkowicie się zregeneruje.
- Skieruj klientkę do dermatologa, jeśli plamy się powiększają, pojawiają się nowe, wyrastają z nich białe włoski albo istnieje podejrzenie bielactwa lub blizny.
Jak zmniejszyć ryzyko
Omów z klientką ryzyko hipopigmentacji przed rozpoczęciem serii zabiegów. Nie pracuj na świeżo opalonej skórze. Po zabiegu mówię swoim klientkom: „Wychodzi pani z mojego gabinetu z nienaruszoną skórą. Od tej chwili odpowiedzialność jest po pani stronie: krem z filtrem SPF i chronienie tego miejsca przed słońcem”. Inne powikłania i ich przyczyny omówiłem w artykule „Powikłania po laserowym usuwaniu tatuażu: co zrobiłeś nie tak?”.
Jak dobrać parametry, żeby usuwać pigment przy jak najmniejszym obciążeniu melanocytów, i jak prowadzić klientkę, u której plamy już się pojawiły — omawiamy to na kursie LaserPRO z laserowego usuwania makijażu permanentnego i tatuaży.