Littekens verzorgen zodat ze glad uitrijpen

In dit artikel ga ik niet in op de oorzaken van het huidletsel dat tot het litteken heeft geleid, want die doen er eigenlijk niet toe. De fysiologische mechanismen van huidherstel en littekenvorming zijn in wezen universeel. Of het nu gaat om laserverwijdering, een gewone chirurgische operatie of een toevallig mechanisch of thermisch letsel van de huid, het resultaat is hetzelfde: een groot risico op grove, ontsierende littekens.

Mythes over littekenverzorging ontkracht

Er bestaat een mythe dat littekens geen verzorging nodig hebben en dat je ze later, als ze volledig zijn uitgerijpt, kunt gladmaken met een fractionele laser.

Dat klopt niet. Een litteken heeft verzorging nodig vanaf het moment dat de opperhuid hersteld is, dus nadat de korstjes van het wondoppervlak zijn losgekomen. Op dat moment ziet het litteken er felrood, soms bordeauxrood uit. Dat betekent dat de remodellering en de vorming van littekenweefsel er volop aan de gang zijn. Fibroblasten werken er hard: ze maken collageen aan en breken het af. Op dit moment heeft elke invloed van buitenaf een positief of een negatief effect op hoe het litteken zich vormt.

Wat heeft een positief effect? Wat zorgt ervoor dat het litteken glad uitrijpt, zo egaal mogelijk en, als het kan, nauwelijks zichtbaar? Precies daar richten alle aanbevelingen in dit artikel zich op.

Waarom heeft een litteken rust nodig?

Het is heel belangrijk dat een litteken met rust wordt gelaten, zodat niets het irriteert. Dus geen ruwe kleding, geen ruwe aanraking, wrijving, letsel en dergelijke. Het litteken mag ook niet overrekt worden of onder sterke druk komen te staan. Al deze factoren verhogen de collageenaanmaak en maken het litteken groter. Wil je dat het litteken zo glad en egaal mogelijk uitrijpt en niet erg opvalt, dan moet je het zo veel mogelijk met rust laten.

Zit het litteken op een plek waar kleding of bandjes schuren, of staat het op een andere manier bloot aan de buitenwereld, gebruik dan bij voorkeur speciale siliconenpleisters die farmaceutische bedrijven maken om littekens te beschermen. Gebruik ze het liefst gedurende de hele periode waarin het litteken uitrijpt en de hele tijd dat het in contact komt met kleding of iets wat schuurt. Siliconenpleisters worden door verschillende fabrikanten gemaakt, en dat maakt eigenlijk niet uit — de siliconen houden het oppervlak van het litteken in rust.

Ultrasone massage en speciale middelen voor littekenverzorging

We bekijken aanbevelingen voor thuisgebruik — dingen die elke patiënt thuis kan doen. Ik raad littekenzalven aan zoals Kelo-Cote, Mederma, Imoferase en andere, maar dan aangebracht met een ultrasoon massageapparaat. Dat is een eenvoudig apparaatje dat je in elke onlinewinkel kunt kopen. Het ziet eruit als een afstandsbediening van een tv met aan één uiteinde een klein rond metalen plaatje.

Soms heeft het ook ledlicht, en dat is ook goed, want rood licht stimuleert de regeneratie en heeft over het algemeen een gunstig effect op de littekenvorming. Je kunt zo’n apparaat kopen, het littekenmiddel in een dun laagje aanbrengen en het elke dag 5–10 minuten met het ultrasone massageapparaat inmasseren. De micromassage en de werking van het ultrageluid op de gel verbeteren de doorbloeding en helpen de werkzame stoffen van de gel dieper in de structuur van het litteken door te dringen, waardoor het litteken esthetischer uitrijpt.

Hoe lang moet je een litteken verzorgen?

Het is heel belangrijk dat een regelmatige behandeling zoals massage met speciale littekengels lang wordt volgehouden. Het teken dat je kunt stoppen, is dat het litteken volledig is uitgerijpt, dat wil zeggen bleek is geworden. Zolang het litteken donkerrood of bordeauxrood is, of zelfs lichtroze, is het nog actief aan het remodelleren, en juist dan moet je invloed uitoefenen op hoe het uitrijpt. Is het eenmaal uitgerijpt en witachtig geworden, dan is zo’n behandeling niet meer effectief.

Littekens hebben meestal een aantal maanden nodig om uit te rijpen, en al die maanden moet je ze zorgvuldig verzorgen. Je ziet geen onmiddellijke veranderingen, maar over het geheel genomen rijpt het litteken met deze verzorging zo glad, egaal en esthetisch mogelijk uit. En misschien heb je na het uitrijpen helemaal geen lasercorrectie of operatie meer nodig.