Vì sao laser Nd:YAG nguy hiểm cho mắt?

Ai cũng biết laser là gì, nhưng chỉ ít người nhận ra nó có thể nguy hiểm đến mức nào đối với con người. Tôi thường xuyên đến mức đáng lo ngại bắt gặp những câu như “Cần gì phải lỉnh kỉnh đồ bảo hộ? Chỉ là laser thôi mà!” hay “Chỉ là một tia sáng bình thường, tự nó chẳng nguy hiểm gì cả!”

Đúng vậy, chỉ là laser loại 4, chỉ là bỏng nặng, chỉ là chấn thương nghiêm trọng. Có gì to tát đâu?

Tôi sẽ không bao giờ mệt mỏi khi nhắc lại: xóa xăm bằng laser hoàn toàn không phải công việc đơn giản; nó đòi hỏi chuyên viên tinh thần trách nhiệm cao nhất. Mục tiêu của bài viết hôm nay chính là giúp bạn nhận thức được những rủi ro có thể gặp khi làm việc với laser Nd:YAG. Như người ta vẫn nói, biết trước để phòng bị trước!

Vậy chính xác thì laser có thể gây hại như thế nào?

Hãy bắt đầu bằng phần tổng quan ngắn về cách máy laser hoạt động. Đầu tiên, nó phát ra một sóng điện từ có bước sóng nhất định (ví dụ 532 hoặc 1064 nm), mang theo một lượng năng lượng nhất định. Năng lượng thoát ra khỏi laser sau đó dễ dàng đi vào mô. Ở đó, nó chuyển thành nhiệt và tác động lên các lớp bên trong của da.

Bây giờ hãy tưởng tượng tia này không chiếu vào da mà vào vùng mắt vô cùng nhạy cảm. Bạn thử đoán xem: hậu quả có thể là gì?

Tôi nói luôn: chúng chẳng dễ chịu chút nào. Mắt người rất nhạy cảm và có thể bị tổn thương bởi laser trong vùng ánh sáng nhìn thấy và hồng ngoại gần. Hơn nữa, các xung do laser tạo ra sẽ làm hỏng mắt nhanh hơn nhiều so với lúc phản xạ chớp mắt kịp hoạt động!

Bức xạ nhìn thấy và hồng ngoại gần (bước sóng từ 400 đến 1400 nm) nguy hiểm cho võng mạc!

Một sự thật đáng ngại khác: bạn có thể bị tổn thương mắt không chỉ khi tia laser chiếu trực tiếp mà còn do tia phản xạ từ kính hoặc các bề mặt gương.

Bạn có thể thấy rõ điều này trên sơ đồ dưới đây:

Từ đây có thể rút ra kết luận sau...

Trong phòng thủ thuật không được có bất kỳ bề mặt gương hay bề mặt kính để trần nào.

Một điểm khác cũng quan trọng không kém: ánh sáng còn phản xạ từ cả những bề mặt không đồng nhất (nhám)! Khi đó, chùm sáng song song bị tán xạ sau khi phản xạ, và các tia bị phản xạ theo nhiều hướng khác nhau.

Hiện tượng này gọi là phản xạ khuếch tán, và cũng cần phải tính đến khi làm việc với laser!

Phản xạ khuếch tán hoạt động thế nào khi xóa xăm bằng laser?

Khi chiếu laser lên da, chùm sáng không bị da hấp thụ hoàn toàn, vì luôn có một phần nhỏ bị phản xạ! Theo cách đó, da có thể phản xạ ≈ 5–7% năng lượng ánh sáng.

Tức là khi bạn chiếu máy laser lên da, tia sáng bị “dội ngược” một phần và chiếu vào các vật khác, kể cả chính bạn!

Bạn có thể gạt ngay những câu như “Vài phần trăm thì gây hại được gì? Ít lắm, chẳng ảnh hưởng gì đến sức khỏe của tôi đâu!” Tin tôi đi, chắc chắn là có ảnh hưởng.

Để minh họa, đây là một ví dụ. Giả sử ta lấy một máy laser Nd:YAG thông thường với những thông số tiêu chuẩn nhất:

1.000 mJ

Ta đặt năng lượng ở giá trị này.

5 milimét

Ta đặt kích thước chùm tia laser.

10 nano giây

Ta đặt độ dài xung của máy.

Một phép tính đơn giản cho thấy ngay cả với các thông số cơ bản, công suất đỉnh của laser có thể đạt tới 100.000.000 watt!

Từ đó suy ra rằng con số 5–7% tưởng như nhỏ bé trên thực tế lại thành 5–7 triệu (!) watt.

Không, tôi không phóng đại. Và vâng, đây là thông tin đã được khoa học xác nhận.

Ngạc nhiên chứ? Vậy đây là thêm vài con số nữa. Sau những nghiên cứu gần đây trên mô hình da người 8 lớp, các nhà khoa học kết luận rằng một tỷ lệ đáng kể năng lượng của tia laser bị phản xạ từ da. Và ở đây chúng ta không nói đến 5 phần trăm mà là những con số cao hơn nhiều!

55,5%

năng lượng laser bị phản xạ ở bước sóng 1064 nm

29,1%

bị phản xạ ở bước sóng 532 nm

59,4%

bị phản xạ từ da ở bước sóng 755 nm

Đáng suy nghĩ, phải không? Xóa xăm bằng laser không còn có vẻ là một công việc vô hại và dễ dàng nữa. Tôi xin nhấn mạnh một lần nữa: trong khi làm thủ thuật, hãy luôn đặc biệt chú ý đến vùng mắt, nơi rất dễ bị tổn thương bởi bức xạ công suất cao.

Hãy nhớ rằng, chuyên viên luôn mang trách nhiệm lớn, cả với bản thân lẫn với khách hàng. Bạn không thể làm theo kiểu “chắc sẽ không sao đâu”, vì trong y khoa thì không bao giờ là “không sao” cả, tin tôi đi. Và cái giá phải trả rất lớn, kể cả sức khỏe của chính bạn.

Vậy bảo vệ mắt khỏi bức xạ laser bằng cách nào?

Tôi nghĩ bạn đã biết câu trả lời cho câu hỏi này rồi ;)

Tất nhiên là bằng kính! Da mí mắt của chúng ta rất mỏng và không bảo vệ được mắt khỏi tia laser. Vì vậy mắt cần kính bảo hộ chuyên dụng, được thiết kế theo thông số của chính chiếc máy đang sử dụng.

Những chiếc kính như vậy thường được bán kèm laser, nhưng bạn phải kiểm tra chúng trước khi dùng. Bạn có thể nhận được kính chất lượng cao, hoặc chỉ là kính râm thông thường, nên tốt nhất đừng mạo hiểm.

Để kiểm tra độ an toàn của kính, bạn cần xem hai thông số chính: bước sóng và chỉ số OD.

Hãy kiểm tra xem trên kính của bạn có ghi đúng bước sóng và có ghi chỉ số OD hay không.

Ghi rõ chỉ số OD và bước sóng (có thể có nhiều dải): 200–560 nm OD6, 740–1200 nm OD6