Tattoo verwijderen met laser: aanpak van complexe gevallen

Inleiding: hoe pak je complexe gevallen aan?

Deze casus kreeg ik onlangs toegestuurd door een van mijn volgsters. Ze stuurde me een hele reeks foto’s, van de beginfase, toen de tattoo nog niet gelaserd was, tot de huidige situatie: hoe ze een complicatie kreeg na het verwijderen van een tattoo met laser. Waarom is dit een typische situatie, en waarom zijn ook de fouten vrij typisch?

Belangrijkste risicofactoren

Als je naar de eerste foto kijkt, zie je dat de tattoo zwart en vrij verzadigd is, en als je goed kijkt, zie je dat het al een cover-up is. Uit de correspondentie met deze volgster bleek dat het om drie tattoos ging, over elkaar heen gezet door verschillende tatoeëerders. Ze zijn dus allemaal in zwart gezet en de hoeveelheid pigment in de huid is relatief groot. Dat is de eerste risicofactor, want een cover-up is bij laserverwijdering altijd veel gevaarlijker wat complicaties betreft. Verder zit de tattoo aan de binnenkant van de onderarm en is de cliënt een vrouw, dus de huid is relatief dun, vooral aan de binnenzijde van de onderarm. Dat is de tweede, eveneens belangrijke en kritieke risicofactor. Tel je beide risicofactoren op, dan kun je het totale risico bij het verwijderen van deze tattoo meteen als extreem hoog inschatten. Hier moest je dus heel voorzichtig zijn.

Fouten tijdens de laserbehandeling

De volgende foto toont de toestand van de huid direct na de behandeling. Let op: de diameter van de behandelspot is piepklein. Ik weet dat er met een compacte laser is behandeld. Helaas weet ik niet met welke energie de specialist die de behandeling uitvoerde, heeft gewerkt. Maar de energie kan ook nog eens hoog zijn geweest. Waarom? Omdat onervaren specialisten die zich niet diep in laserverwijdering hebben verdiept, vaak denken dat je bij veel pigment en een verzadigde tattoo de energie moet verhogen om een opvallend effect te krijgen en het pigment sneller te verwijderen. Dat is een uiterst gevaarlijke misvatting, want in zo’n situatie werken compacte lasers in de modus van pulspakketten. Dat wil zeggen: als je de energie op het scherm verhoogt, geven ze in elke puls veel kleine porties energie af. Ook dat is een zeer grote risicofactor voor complicaties. Daar komt de kleine spot nog bij. Een kleine spot wijst erop dat de energiedichtheid (fluence) heel hoog was, en dus was de inwerking op de tattoo superintens. Gecombineerd met veel pigment in de huid en een dunne huid is dat de kers op de taart en lokt het verdere complicaties uit.

Hoe complicaties zich ontwikkelen na het laseren van een tattoo

Wat gebeurde er daarna? Een klassiek verloop. Niet alleen was er direct na de behandeling, door het werken met een kleine spot, extreme roodheid en ernstig letsel van de huid; enkele uren later begonnen er blaren op de huid te verschijnen die openbarstten. De zwelling nam sterk toe en er kwamen steeds meer blaren.

Dit is het standaardverloop in zo’n geval, bij zo’n combinatie van factoren. Bovendien gaf de specialist die de behandeling uitvoerde niet de juiste adviezen. Er werd niet aangeraden de ontsteking met koelen onder controle te houden, maar juist om Bepanthen-crème aan te brengen en die zelfs af te dekken met folie. Ook dat maakte de prognose wat slechter, want folie belemmert de warmte-uitwisseling, elke daling van de temperatuur in de weefsels en de algemene afname van de ontsteking. Alles bij elkaar leidde dit tot heel onaangename gevolgen. Het grootste deel van de tattoo is bedekt met blaren van verschillende ernst, van groot tot klein.

Een kritische blik op het verwijderen van de tattoo

Na een paar dagen barstten al deze blaren open en raakte de hele tattoo bedekt met dikke korsten. Dat is heel jammer, want zo’n ernstig letsel bij zo’n dunne huid eindigt uiteindelijk met 95–99% kans in grove littekenvorming. Helaas zijn er geen foto’s van hoe deze tattoo is genezen, maar de volgster heeft beloofd die te sturen zodra het herstel klaar is.

Al met al is dit een standaard, typische reeks fouten die wordt gemaakt door een enorm aantal incompetente specialisten die een laser ter hand nemen en niet begrijpen wat ze doen. Hier zijn alle mogelijke kritieke fouten gemaakt die niet gemaakt hadden mogen worden. Het resultaat is logisch. De klant houdt er voor de rest van haar leven een vrij opvallend litteken aan over, en de tattoo is nog steeds niet verwijderd. Verdere verwijdering van zo’n tattoo wordt lastig, dus ik roep alle specialisten die besloten hebben met laserverwijdering te beginnen op om zich echt in het vak te verdiepen en niet zulke domme fouten te maken. Fouten worden er toch wel gemaakt, maar over het algemeen zijn ze dan minder grof en minder typisch. Dit alles had dus voorkomen kunnen worden, zonder dat er littekens waren ontstaan.

Conclusie en waarschuwing

Deze casus herinnert alle specialisten in laserverwijdering van tattoos eraan hoe belangrijk deskundigheid en zorgvuldigheid in hun werk zijn. Fouten zijn onvermijdelijk, maar een grondig begrip van de methode en voorzichtigheid kunnen de gevolgen ervan beperken en zorgen voor een veilige en effectieve behandeling.